© 2016 by Cao Thi Nguyen Nguyen (Jo Lavie) | Graphic Designer.

Show your work

October 29, 2019

 

 

2 tuần trước, cuốn sách Jo đặt của Austin Kleon về. Đây là cuốn thứ 3 của bản: Keep going. Nếu bạn đã từng đọc Steal like an artist thì bạn sẽ biết bạn nì. Mình khá thích văn phong của bản và những gì bản chia sẻ, nên thấy sách bản ra, Jo đặt mua về. Bản ra 3 cuốn. Và hôm nay Jo muốn nói riêng về cuốn Show your work, cuốn thứ 2 của bản. Cuốn này là động lực lớn nhất để Jo bấm cái nút đăng bài viết blog, là cái nguyên nhân làm cho Jo mở lòng ra và dám chia sẻ suy nghĩ của mình. Vì đơn giản Jo chỉ muốn một điều duy nhất: giúp được đúng lúc những ai cần. Là đứa cũng từng trải qua thăng chầm =))), cũng có khó khăn, có lúc khóc ầm lên, cần lắm 1 chút lời phiên, 1 sự chìa tay ngón út mà Jo đa số phải một mình. Nên sau này khi qua được khoảng thời gian đó, Jo chỉ muốn chia sẻ, vì đơn giản Jo hiểu tầm quan trọng của việc giúp đỡ ntn…nên là có những bài blog này đây. 

 

 

Cuốn sách này cũng phần nào nói lên quan điểm về việc chia sẻ, chia sẻ ntn, ra sao và qua việc chia sẻ đó, bạn cũng nói lên được bản thân mình. Jo trân trọng việc chia sẻ vì đơn giản chia sẻ giúp cá nhân nói riêng và cộng đồng nói chung đi lên, nghĩa là cùng tiến bộ và phát triển. 

 

Vậy chia sẻ gì bây h? Hãy chia sẻ điều mà bạn muốn học và điều mà bạn thật sự quan tâm. Bạn không cần phải là thiên tài trong lĩnh vực đó hay siêu phàm hay hiểu biết siêu tường tận mới có thể chia sẻ được. Hãy là một amateur, đừng ngai ngùng nghĩ mình chưa đủ giỏi, chưa đủ hay. Jo nghĩ mình bắt đầu là một amateur, Jo có ít để mất, nên cơ hội nào đến với Jo thì Jo nắm, ý tưởng nào đến với Jo thì Jo chia sẻ trải nghiệm. Chuyên gia thì có nhiều để mất hơn, vì họ thấy được nhiều nguy cơ hơn, và phải thật cẩn thận khi chia sẻ và dè chừng hơn. Bạn biết sao k, vấn đề k phải ở chỗ bạn chia sẻ điều đó có đủ hay hay không đủ hay mà là bạn sẵn lòng chia sẻ và đóng góp hay là không. Và câu quote mình đã đọc được ntn “Contribute something is more than contribute nothing”. -Austin Kleon (Có chia sẻ còn hơn là không chia sẻ). Đừng ngại việc mình k được đào tạo căn bản về lĩnh vực nào đó để chia sẻ, vì việc học là việc cả đời, bạn sẽ học được rất nhiều trên hành trình của mình. Khi nghĩ mình là amateur, bạn sẽ để đầu óc mình thoáng ra để tiếp thu, nghĩa là trong quá trình đóng góp và chia sẻ, bạn học được từ chính thành công và thất bại của mình.  

 

Quay lại chuyện chia sẻ gì. Hãy chia sẻ điều bạn muốn học và điều bạn thật sự quan tâm. Nói cho sến súa là bằng tất cả trái chym và tình yêu với nó, một cách thuần khiết và đơn giản. Jo thích bao bì, thiết kế bao bì á. Siêu mê á, nhà Jo, chị Jo hay kêu Jo tha rác về nhà. Mà tại vì bao bì tăm Jo cũng hốt, bao khăn ăn ngta xài xong Jo cũng lụm. Jo mang một đống bao bì xếp kho, rồi phân loại bao bì ni lông, bao bì giấy, hộp bao bì, hộp bánh trung thu Jo hốt đến 8 hộp năm trước. Cách đây 1 năm rưỡi hơn. Jo lập một trang instagram gọi là Cool.packaging.design. Chỉ đơn giản, thứ nhất Jo thích bao bì, thứ 2 là Jo muốn update bản thân Jo mỗi ngày về bao bì, về mắt nhìn, về thiết kế, thứ 3 là một cái kho để sau này thiết kế bao bì, Jo có thể vào trang của Jo để tìm reference phù hợp và mình cũng muốn giúp những bạn designer khác thích bao bì giống mình cũng có cái kho khi tìm ý tưởng. Thứ 4 nữa là Jo muốn share mấy cái thiết kế bao bì của Việt Nam mình. Vậy thôi. Vì là trang của mình, mình post cách nào, viết như thế nào là mình tự do. Mỗi ngày 1 post đều đều. Gần 2 năm sau, h trang của Jo có khoảng hơn 2000 followers và điều mà mình vui nhất là. Những công ty thiết kế và cá nhân, tự động tag trang của Jo vào khi họ đăng sản phẩm của họ. Ban đầu, bài Jo đăng đâu có ổn đâu, mà sau nhìn lại mới thấy, ban đầu có thấy gì đâu: để khoảng không của ảnh ít quá, viết cap cũng hơi từa lưa. Nhưng dần dần, Jo tự nhận thấy phải cải thiện điều gì. Jo cải thiện template khi sang năm mới, đổi font và cách để ảnh. Cứ trải nghiệm thôi. Hãy share điều mà bạn yêu thích và những bạn cùng sở thích với bạn sẽ tìm đến bạn.  

 

Bạn có bao giờ nghe một nhà tuyển dụng nói với ứng viên của mình là “If your work is not online, it means you doesnt exist” Nghe có đau không chớ. Nhưng sự thật là vậy ah, nhất là với designer trong cái thời đại số này. Bạn đnag ở trong cái kỉ nguyên mà bạn có cả đống phương tiện để chia sẻ tiếng nói riêng của mình, nên là đừng lãng phí nha. Và để người khác có thể tìm thấy bạn thì bạn phải hiện diện ở đó trước đã.

 

Có thể hồi xưa, khi ít phương tiện để chia sẻ. Người ta chỉ quan tâm đến thành quà cuối thôi, chả ai để ý nhiều đến quá trình cả. Nhưng ở thời đại này, thì mọi chuyện hoàn toàn khác. Bạn gần như có thể chia sẻ bất cứ điều gì, bất cứ khi nào mà k tốn một xu. Bạn có thể blog về quan điểm của bạn về một vấn đề nào đó khiến bạn quan tâm, một status nói về người truyền cảm hứng cho bạn, một nhạc cụ mới mà bạn vừa học được, bài piano bạn mới học, chỉ người khác cách bạn đàn chẳng hạn hay thậm chí là những bức ảnh hay video về cái bạn đang làm mỗi ngày.

 

"Make a collection of your life". Hãy thu thập. 

 

 

Vậy nếu bạn thấy bản chả có cái gì để chia sẻ thì sao thì câu trả lời là hãy thu thập. Như Jo thu thập bao bì. Jo tin là khi lướt instagram hay facebook sẽ có vài thứ khiến bạn dừng lại hơn 3s, hoặc thử đi vào nhà sách, đi qua các kệ sách, xem kệ nào khiến bạn dừng chân lại, mở cuốn sách nào đó ra đọc. Hãy để ý đến những thứ thu hút bạn, nhớ là k có gì xảy ra một cách tình cơ đâu. Lưu nó lại nha. Và vì bạn luôn có bên mình một thứ vũ khí đa chức năng mang tên điện thoại, hãy tận dụng nó. Bạn có thể viết, thu âm, quay video, hay lụm đồ và xin xỏ đồ như Jo rồi cất giữ một kho ở đó. Và khi bạn duy trì thói quen này, một ngày bạn nhìn lại kho dữ liệu của mình, bạn sẽ nhận ra một sự kết nối, hay tiến triển trong những thứ bạn cất giữ hoặc bạn sẽ phát hiện được một cái gì đo hay ho. Đối vơi Jo không có gì quyến rũ hơn một kho tàng đồ sộ những thứ bạn lưu giữ lại được, dù nó có là một đống nắp chai, hay một sấp báo bạn yêu thích, là gì cũng được, nếu chưa thu thập được thì bắt đầu từ bây h cũng chưa muộn đâu. Hãy như Jo, tha về những thứ mà ngta nghĩ là rác, nhưng mình lại thấy một cái gì đó mà người khác không thấy được, rồi bạn sẽ tự nhiên được chỉ tiếp làm gì tiếp theo. Như kiểu connecting the dot (nối các dấu chấm). Việc đầu tiên là có phải mấy cái dấu chấm trước đã, việc nối các dấu chấm đó thì bạn phải nhìn lại mới thấy được sự liên kết nha. Hơi Liên Quan là bữa nào Jo sẽ phe bộ sưu tập của Jo. Hy vọng ai cùng sở thích với Jo sẽ thấy được sự hay ho như Jo thấy.

 

Jo là designer, và có một thứ Jo học được từ một lần nhận dự án freelance như thế này. Đây là điều rất lớn mà Jo nhận ra và thay đổi cách Jo nhìn nhận về công việc và cuộc sống và Jo lại được nhắc lại khi đọc cuốn Show your work. Jo và một bạn cùng nhận thiết kế bao bì cho sản phẩm nồi cơm điện. Thì bước đầu tiên là tìm reference (nôm na là những cái mình tham khảo để thiết kế), sau đó dựa theo đó rồi thiết kế. Và đến cái ngày 2 đứa cùng show thiết kế ra. 2 đứa 2 concept rất khác nhau, 1 bên an toàn hơn, 1 bên phá cách hơn. Jo thì nhìn thiết kế của bản, Jo tự hỏi, sao bạn làm ra được zị. Thì sau Jo mới nhận ra khi xem reference của 2 bên. Những reference bản kiếm, cái nào cũng phá cách như vậy, nhìn colorful và rất hiện đại và đẹp. Nên mẫu thiết kế của bạn, cũng vậy luôn. Tương tự vậy với Jo, reference mà Jo kiếm an toàn thì thiết kế ra cũng sẽ như vậy. Rồi Jo đi làm, Jo gặp một người anh, ảnh thiết kế đẹp lắm. Ngồi xem ảnh, mới biết những thứ ảnh tham khảo, toàn thứ “thứ thiệt” và chất lượng. Nên thành phẩm của ảnh làm ra, cũng dữ dằn như vậy. Nên có một câu nói như thế này: “You are only good as your record collection” DJ Spooky. Nghĩa nôm na là, chất lượng những thứ bạn lấp đầy trong cuộc sống của bạn như thế nào, bạn sẽ phản ánh lại chính bạn như thế đó. Bạn có quyền chọn lọc những thứ bạn mang theo trong cuộc đời mình, những nơi bạn đi qua, những con người bạn gặp và những trải nghiệm. Và những gì bạn cất giữ trong “bộ sưu tập” cuộc đời mình sẽ hình thành cách bạn nhìn nhận cuộc đời, và từ cách nhìn nhận này sẽ ảnh hưởng ngược lại cách bạn sống và làm việc. Không khác lắm đâu giữa những thứ bạn “thu thập” vào cuộc sống của bạn với những thứ bạn tạo ra.

 

 

 

Chia sẻ khi nào ta? Theo Jo thì mỗi ngày một chút, như Jo, Jo xác định là thứ 3 và 5 Jo sẽ chia sẻ một cái gì đó về cái mình đang làm. Jo thì chia sẻ ảnh Jo chụp, hoặc thiết kế của Jo. Jo có đến 5 cái instagram lận ah. Mỗi insta phục vụ một mục đít khác nhao. Hoặc thật ra mỗi ngày chia sẻ thì tốt hơn, ít cũng được. Hãy tập trung vào mỗi ngày, cuối ngày á, bạn hãy tự tìm cho mình một cái gì đó hay ho để chia sẻ. Có thể là về những người bạn gặp trong công việc rồi được nghe về cách họ ra ý tưởng, hay là câu chuyện của anh grab và cách ảnh nhìn nhận về Grab như thế nào. Jo mỗi lần đi Grab, Jo sẽ nhiều chiện hỏi thăm. Vậy Grab lấy của anh bao nhiêu phần trăm, chạy ổn không anh, đều không, rồi khuyến mãi như vậy, grab có trả cho anh không hay anh phải chịu. “Ừa cũng ổn em, h nhiều xe grab quá, anh thì chọn giao hàng nhiều hơn, hay anh ráng chạy cho đủ điểm.” Bạn có biết Grab đưa ra một mốc cho các tài xế, giả sử như vượt qua mốc đó (số chuyến quy điểm) thì tài xế sẽ được thưởng thêm một khoản tiền không. Và theo Jo hỏi được thì đa số các tài xế đều ráng để đạt được mốc đó. Họ lại chả để ý nhiều về số tiền mình có được trong ngày, mà lại quan tâm đến cái mốc đó, để đạt được cái mốc đó để được điểm thưởng. Xong cái mốc đó là họ về. Họ xác định khi nào nghỉ làm qua cái mốc đó á. Ui, hay ho thí bà á. Và rồi lúc nào cũng có lắm chuyện hay ho từ con người, cách họ suy nghĩ, tại sao họ lại chọn đi Grab. Và cứ như vậy thì biết cách thức Grab vận hành, cách Grab nghĩ cho tài xế như thế nào và cách tài xế chọn Grab chứ k phải mấy giao nhận khác, hay câu chuyện vê cuộc đời họ, hay mà. Điểm cộng là Jo có thêm kiến thức cho cái việc, ê, grab mà lên sàn chứng khoán ở đây, chắc phải mua. Vì bản khá quá, quản lý lại ổn. Ah bữa, có thêm dụ, bắt tài xề chờ bị phạt nha. Jo vô cùng ủng hộ. Grab biết quan tâm khách hàng, biết quan tâm tài xế. Win-win. Nói chung thấy dc lắm ah. Xong bạn sẽ có một câu chuyện ngắn để chia sẻ về Grab mà mình mới chia sẻ xong.   =)))

 

 

 

Chia sẻ như thế nào cho đúng. Đừng chia sẻ vô tội vạ, đụng đâu chia sẻ đấy. Cái ranh giới giữa việc chia sẻ vừa phải và chia sẻ quá mức nó mỏng manh lắm ah. Trước khi chia sẻ điều gì, bạn hãy cho nó qua khung đánh giá của bạn. Bạn có thể tham khảo cách mà Kleon gợi ý, là cái mà Jo cũng đang áp dụng.

  1. Cái này có lợi gì hok?

  2. Có, chia sẻ

  3. Không thì bỏ qua một bên

  4. Chưa chắc -> để nó ở đó tầm vài h, rồi đi đâu đó, sau đó nhìn lại và hỏi lại mình câu số 1. Mà vẫn chưa chắc thì cứ cho nó thêm chút thời gian cho đến khi bạn thật sẵn sàng.

Chia sẻ qua nền tảng phương tiện nào? Về việc show ở đâu, instagram, facebook hoặc bạn có thể làm một cái website. H làm website siêu đơn giản á, Jo nói thật. Jo dùng wix để làm nè, một lần nữa k phải Jo PR cho wix mô, mà Jo làm web Jo bằng Wix, có một bài blog Jo viết về cách Jo tạo web của Jo á. Bạn k cần phải trau chuốt quá nhiều, k cần phải đẹp lun lin, ban đầu, cứ phải có trước cái đã, rồi mình từ từ chỉnh sau. Hãy nhớ Mark Twain đã Căn dặn“The secret of getting ahead is getting started” (bí quyết của cái việc tiến lên phía trước là hãy bắt đầu). Sau đó hãy lấp đầy web của bạn với những ý tưởng, những công trình, những thứ mà bạn quan tâm. Có thể là bài hát của bạn, là những bài thơ bạn sáng tác hay các bài viết lách bạn viết về cuộc sống hằng ngày. Giữ trang này bên mình, update nó thường xuyên và để nó thay đổi cùng bạn qua thời gian, nhé!

 

Chia sẻ rồi bị kiu tào lao thì làm răng? Cái nghe thốn tiếp theo là một câu nói gây shock theo nghiên cứu của Theodore Sturgeon - một tác giả tiểu thuyết người Mỹ, chủ yếu là giả tưởng, khoa học viễn tưởng và kinh dị, cũng là một nhà phê bình. Ông nói, đại loại là 90% những thứ bạn chia sẻ thì khá là tào lao =)))) Và vấn đề là mình thật sự khó mà biết được cái gì tốt và cái gì tệ cho đến khi bạn nói ra điều đó, để xem ngta phản ứng như thế nào và mình sẽ điều chỉnh. Cuộc sống thì lúc nào cũng có 2 luồn ý kiến. Theo Jo thì á, nếu vài người chê bạn thì nó chả là vấn đề gì, vì đâu thể làm hài lòng hết tất cả, họ có thể phải xem lại họ như thế nào. Nhưng nếu có quá nhiều người nói không ổn về bạn, thì Jo nghĩ nên xem lại bản thân mình chút. Chỉ để điều chỉnh cho phù hợp hơn. Hãy cứ nhớ trong đầu, mình đón nhận những luồng ý kiến thật cởi mở, không phù hợp thì bỏ qua một bên và sẵn sàng cải thiện để bản thân mình tốt hơn. Là dược nha. 

 

Mình có được biết một bộ sưu tập khá nổi tiếng ở New York gọi là “Treasure in the Trash” (Kho báu từ rác, dịch ra nghĩa đen thui là zị =))) ) Nelson Molina thu thập những thứ ngta vứt đi trong 30 năm của bãi rác ở New York, h thành bảo tàng luôn rồi. Bạn xem thêm ở đây nè, bài báo hoặc video bên dưới: Bấm zô đây để xem bài báo 

 

 

Thì nói cái này để làm gì, là để nói: Phải thật sự có can đảm để mà yêu những thứ một số người cho là rác rưởi, là nhảm nhí, là tào lao. Khi bạn thích cái gì á, đừng để bất cứ ai làm bạn cảm thấy hổ thẹn vì điều đó. Bạn có gan chia sẻ về một điều gì đó thì bạn phải có gan đón nhận bất cứ gì mà điều đó mang lại cho bạn hay ném vào mặt bạn. Đừng áp lực, cũng đừng so sánh dở hơn hay hay hơn. Chân thành và mở lòng mình ra là cách tốt nhất để kết nối những người thích thứ bạn thích gần với bạn hơn. Đừng lo lắng ngta làm vấn đề này rồi chưa, người ta làm tốt hơn mình là cái chắc hay không. Jo tin là mỗi người đều có cái chất riêng, k ai lẫn ai được. Có bắt chước thì cũng k thể i sì bất cứ ai. Cùng một nguyên liệu nấu món canh chua mà cả triệu bà mẹ trên cái đất nước Việt Nam này còn nấu khác nhau nữa là.

 

Ah, cuối cùng Jo chỉ muốn nhắc nhẹ. Khi chia sẻ về ai hay cái gì, bài gì, thơ gì, tác phẩm gì. Nhớ credit nhé! Nghĩa là phải đề tên tác giả, đề nguồn vào nha. Nếu bạn muốn chia sẻ điều gì mà bạn k biết rõ từ đâu, từ ai... thì đừng chia sẻ nếu k biết rõ ràng. Đây gọi nôm na là tôn trọng giữa người và người với nhao. 

 

Bài cũng đã dài, thời gian viết bài này cũng đã lâu. Lời cuối của Jo là, hãy nghiêm túc với những thứ đi từ sở thích lên đam mê. Điên cuồng với nó, biến mình thành thiên tài của những thứ bạn yêu thích, đến nỗi, người khác k thể lờ bạn đi được. Và nếu đang ấp ủ gì đó mà ngại ngùn chia sẻ thì “Hey, cho “bộ sưu tập” của bạn một cơ hội, nha!” Cùng lắm là k có like nào thôi mà. =))))

 

Jo cảm ơn và chúc bạn may mắn,

 

*Bài viết được tham khảo và trích dẫn từ sách Show your work của Austin Kleon. Bạn có thể đặt mua sách bản anh hoặc việt tại đây nha:

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

THIS WEEK'S TOP POSTS
Please reload

CATEGORIES
Please reload

FOLLOW JO
  • My Instagram
  • My Facebook
  • My Behance